هشدار میدلایستآی درباره یک سناریوی فاجعهبار در خلیج فارس/ ۴۰۰ نیروگاه آبشیرینکن در تیررس ایران؟
شان متیوز در میدل ایست آی نوشت: ایران هنوز تأسیسات حیاتی آبشیرینکن در خلیج فارس را هدف قرار نداده است، اما بستن تنگه هرمز و حمله به مراکز حملونقل میتواند قیمت مواد غذایی را به شدت افزایش دهد.
در ادامه این مطلب آمده است: کشورهای حوزه خلیج فارس در نتیجه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حال متوقف کردن تولید نفت و گاز هستند؛ اما تنها زیرساخت انرژی آنها نیست که اکنون در گرو موشکها و پهپادهای تلافیجویانه ایران قرار گرفته است: غذا و آب نیز در معرض خطر هستند.
بیش از ۴۰۰ نیروگاه آبشیرینکن در امتداد خلیج فارس قرار دارند. این تأسیسات برای ادامه فعالیت صنایع، سبز نگه داشتن زمینهای گلف و مهمتر از همه تأمین آب آشامیدنی ساکنان منطقه استفاده میشوند.
محمد محمود، مسئول بخش خاورمیانه در مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت وابسته به دانشگاه سازمان ملل، به میدل ایست آی گفت: «اگر ایران شروع به حمله به این تأسیسات کند، واقعاً فاجعهبار خواهد بود. این زیرساختها یک آسیبپذیری بزرگ هستند که در امتداد ساحل پراکنده شدهاند.»
وابستگی شدید به آبشیرینکنها
برخی کشورهای خلیج فارس مانند عربستان سعودی در گذشته ذخایر بزرگ آب شیرین زیرزمینی داشتند، اما با گذار اقتصاد آنها از جوامع بادیهنشین و تجارتهای کوچک به اقتصادهای بزرگ جهانی و مقصدی برای مهاجران خارجی، این ذخایر بهتدریج تخلیه شد.
در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ ساخت نیروگاههای آبشیرینکن به سرعت آغاز شد و از آن زمان به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
منطقه خلیج فارس حدود ۶۰ درصد ظرفیت جهانی آبشیرینکنی را در اختیار دارد. اگر کشورها را جداگانه بررسی کنیم، وابستگی حتی بیشتر هم هست:
در امارات: ۴۲ درصد آب آشامیدنی از آبشیرینکنها تأمین میشود
در کویت: ۹۰ درصد
در عمان: ۸۶ درصد
در عربستان سعودی: ۷۰ درصد
ذخایر اضطراری محدود
یک تحلیلگر خلیج فارس که روی ارتباط میان ژئوپلیتیک و امنیت غذایی کار میکند به میدل ایست آی گفت برخی کشورها ذخایر راهبردی ایجاد کردهاند، اما برای کشورهای کوچکتر مانند قطر و بحرین اگر نیروگاههای آبشیرینکن نابود شوند، این ذخایر در عرض چند روز تمام خواهد شد.
او گفت: «نمیتوانید تصور کنید این اقتصادها چقدر به آب وابستهاند؛ مخصوصاً حالا که وارد بهار و تابستان میشویم. اگر این تأسیسات هدف قرار بگیرند، آنها برنامهای ندارند.»
صنایع خلیج فارس بسیار آببر هستند
در یک سند محرمانه سفارت آمریکا در عربستان در سال ۲۰۰۸ که بعداً فاش شد، آمده بود که تنها نیروگاه آبشیرینکن الجبیل بیش از ۹۰ درصد آب آشامیدنی ریاض را تأمین میکند.
اگرچه کشورهای خلیج فارس در ۲۰ سال گذشته با ساخت نیروگاههای بیشتر تلاش کردهاند وابستگی را کاهش دهند، اما همچنان بهشدت به این تأسیسات وابستهاند.
کریستین هندرسون، پژوهشگر اقتصاد سیاسی و امنیت غذایی خاورمیانه در دانشگاه لیدن گفت: «اگر ایران بخواهد این نیروگاههای آبشیرینکن را بمباران کند، بهراحتی میتواند این کار را انجام دهد؛ اما چنین اقدامی بسیار تنشزا و تشدیدکننده خواهد بود.»
علاوه بر این، پالایشگاههای پتروشیمی و صنایع پاییندستی خلیج فارس نیز به مقادیر عظیمی آب شیرین نیاز دارند.
محمد محمود گفت: «مهمترین مصرف آب برای انسانها، آب آشامیدنی است، اما در مقایسه با مصرف صنعتی و کشاورزی، این مقدار بسیار کمتر است. صنایع منطقه خلیج فارس بسیار آببر هستند.»
ایران تاکنون خویشتنداری نشان داده است
کارشناسان میگویند اینکه نیروگاههای آبشیرینکن هنوز هدف قرار نگرفتهاند نشان میدهد ایران تاکنون با خویشتنداری عمل کرده است.
با ادامه جنگ مشخص شده که ایران با دقت بالا اهدافی مانند: تأسیسات راداری آمریکا و مجتمعهای دیپلماتیک و زیرساختهای انرژی را هدف قرار داده است.
روز جمعه بزرگترین پالایشگاه نفت بحرین پس از یک حمله ایران دچار آتشسوزی شد.
به گفته هندرسون، «در حال حاضر به نظر میرسد استراتژی ایران این است که با هدف قرار دادن زیرساخت انرژی خلیج فارس، هزینه اقتصادی ایجاد کند.»
آسیبپذیری تنگه هرمز
در روزهای اخیر بحث درباره پیوستن مستقیم کشورهای خلیج فارس به حمله آمریکا علیه ایران کاهش یافته است. آسیبپذیری آنها در حوزه آب ممکن است یکی از دلایل این احتیاط باشد.
ایران پیامهای متناقضی درباره تنگه هرمز ارسال کرده است؛ گذرگاه باریکی که بحرین، کویت، قطر و امارات برای صادرات انرژی و واردات کالا و مواد غذایی به آن وابستهاند.
در عمل، تنگه هرمز تقریباً با یک بستهشدن غیررسمی روبهرو شده است، زیرا شرکتهای بیمه غربی از ارائه پوشش بیمه خطر جنگ خودداری میکنند و در نتیجه تنها تعداد کمی از کشتیها جرأت عبور از آن را دارند.
خطر کمبود غذا
بسته شدن تنگه هرمز و اختلال شدید در سفرهای هوایی باعث میشود کشورهای خلیج فارس در برابر کمبود مواد غذایی نیز آسیبپذیر شوند.
هندرسون گفت: «بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد غذای برخی کشورهای خلیج فارس وارداتی است. کل مدل اقتصادی آنها بر واردات بنا شده است. بسته شدن مسیرهای کشتیرانی و بنادر این سیستم را مختل خواهد کرد.»
او افزود: «دولتها تلاش میکنند از این اتفاق جلوگیری کنند، اما بهطور اجتنابناپذیر خریدهای هراسآلود در بازارها رخ خواهد داد.»
با این حال کشورهای خلیج فارس — بهویژه امارات — ذخایر کالاهای اساسی را برای حدود سه تا شش ماه انبار کردهاند.
وابستگی حتی در کشاورزی
کشورهای خلیج فارس برای بخش بزرگی از واردات غذایی خود به حملونقل هوایی نیز متکی هستند.
برخی تحلیلگران اشاره میکنند که این کشورها بخش کشاورزی نسبتاً قدرتمندی ایجاد کردهاند. برای مثال امارات و عربستان قطبهای منطقهای تولید لبنیات هستند.
اما حتی گاوهای آنها نیز به خوراک وارداتی وابستهاند. امارات مصرفکننده بزرگ یونجه وارداتی از ایالت آریزونا در آمریکا است.
خطر افزایش قیمت غذا
حتی اگر ایران مستقیماً این مراکز را هدف قرار ندهد، جنگ میتواند مدل اقتصادی منطقه را مختل کند.
برای مثال شرکت الخلیج شکر در دبی بزرگترین پالایشگاه شکر بندری جهان را در اختیار دارد. این شرکت سالانه:
۱.۶ میلیون تن شکر خام وارد میکند
حدود ۱.۳ میلیون تن شکر تصفیهشده صادر میکند
این شرکت روز پنجشنبه به رویترز گفت که کارخانه همچنان فعال است و دو سال ذخیره شکر خام در اختیار دارد.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
