اظهارات تازه ترامپ چشمانداز آرامتری برای بازار انرژی ترسیم میکند؛
سیگنال پایان جنگ به بازارهای جهانی
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمدامین مکرمی: در حالی که در نخستین روزهای درگیری، نگرانیهایی درباره جهش پایدار قیمت انرژی و بیثباتی گسترده در اقتصاد جهانی شکل گرفته بود، اکنون نشانههایی از کاهش این نگرانیها در بازارها دیده میشود.
در تازهترین تحول، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که جنگ «تقریبا به پایان رسیده است». همین جمله کوتاه کافی بود تا بازار نفت واکنشی سریع نشان دهد و قیمتها با افت محسوسی روبهرو شوند. این واکنش نشان میدهد که بازارها بیش از آنکه به طولانی شدن درگیریها فکر کنند، انتظار دارند تنشها در مدت نهچندان طولانی فروکش کند.
پیش از این نیز رفتار بازارهای مالی نشانههایی از چنین برداشتی را در خود داشت. در هفتههای گذشته، با وجود آغاز درگیری نظامی، بسیاری از شاخصهای مالی جهانی واکنشهای شدید و وحشتزده نشان ندادند. بخشی از این وضعیت به تجربه سالهای اخیر بازمیگردد؛ سالهایی که بازارها بارها با شوکهای ژئوپلیتیک روبهرو شدند و در عین حال توانستند نسبتا سریع به شرایط عادی بازگردند.
از سوی دیگر، معاملهگران انرژی از همان ابتدا فرض را بر این گذاشته بودند که اختلال در عرضه نفت پایدار نخواهد بود. یکی از مهمترین نگرانیها، احتمال اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز بود؛ گذرگاهی که بخش قابل توجهی از صادرات انرژی جهان از آن عبور میکند. با این حال بازارها بر این باور بودند که حتی در صورت بروز اختلال کوتاهمدت، جریان عرضه در نهایت دوباره برقرار خواهد شد.
این انتظار در ساختار معاملات آتی نفت نیز قابل مشاهده بود. در مقطعی اختلاف قیمت قراردادهای کوتاهمدت و بلندمدت نفت برنت به شکل کمسابقهای افزایش یافت؛ به این معنا که معاملهگران برای تحویل فوری نفت حاضر بودند قیمت بالاتری بپردازند، اما برای ماههای آینده نگرانی چندانی نداشتند. چنین الگویی نشان میداد بازار، احتمال افزایش موقتی قیمتها را میدهد، اما انتظار بحران طولانی در عرضه را ندارد.
اکنون اظهارات تازه ترامپ این برداشت را تقویت کرده است که واشنگتن نیز تمایلی به طولانی شدن جنگ ندارد. از نگاه بسیاری از تحلیلگران، افزایش شدید قیمت انرژی میتواند فشار اقتصادی قابل توجهی بر دولت آمریکا وارد کند؛ بهویژه در آستانه رقابتهای سیاسی داخلی. بنابراین طبیعی است که دولت آمریکا به دنبال مسیری برای مهار تنشها باشد.
از نگاه روزنامه فایننشال تایمز، واکنش سریع بازارها به سخنان ترامپ نشان میدهد که سرمایهگذاران از مدتها پیش انتظار چنین موضعی را داشتهاند. در واقع بخش مهمی از بازار فرض را بر این گذاشته بود که کاخ سفید ترجیح میدهد درگیری به سرعت مدیریت و مهار شود تا از شوکهای اقتصادی گسترده جلوگیری شود.
البته کاهش نگرانیها به معنای پایان کامل ابهام نیست. حتی اگر درگیریها به سمت فروکش کردن حرکت کند، بازار انرژی همچنان ممکن است برای مدتی با نوسان روبهرو باشد. کارشناسان معتقدند بازگشت کامل جریان تجارت نفت و حملونقل دریایی به وضعیت عادی زمان میبرد، زیرا هرگونه وقفه در بارگیری، حمل یا بیمه کشتیها میتواند اثرات کوتاهمدتی بر عرضه بگذارد.
با این حال نکته مهم آن است که بازارهای جهانی در مجموع نشانههای یک بحران عمیق و طولانی را بروز ندادهاند. شاخصهای سهام جهانی اگرچه در روزهای نخست جنگ اندکی کاهش یافتند، اما این افتها عمدتا محدود و کنترلشده بوده است. حتی در بازارهای آمریکا نیز بخشهایی که معمولا در زمان بحران رشد میکنند ــ مانند صنایع دفاعی یا کالاهای ضروری ــ جهش قابل توجهی نداشتهاند؛ نشانهای از اینکه سرمایهگذاران انتظار یک درگیری طولانیمدت را ندارند.
مجموعه سیگنالهای سیاسی و اقتصادی نشان میدهد که چشمانداز بازارها بیش از آنکه به سمت تشدید تنشها متمایل باشند، به سمت مدیریت بحران حرکت کردهاند. اگر روند کنونی ادامه پیدا کند و مسیرهای صادرات انرژی نیز بدون اختلال جدی باقی بمانند، احتمالا قیمت نفت و دیگر بازارهای مالی نیز به تدریج به ثبات بیشتری خواهند رسید؛ وضعیتی که برای اقتصاد جهانی و همچنین کشورهای تولیدکننده انرژی میتواند به معنای بازگشت آرامش نسبی به فضای اقتصادی باشد.
