یک سال ایستادگی رئیسجمهور چین جواب داد؛ ترامپ به پکن میرود؛
شوی دیپلماتیک یا رقابت استراتژیک؟
ترامپ هفته گذشته اظهار کرد: «من رابطه بسیار خوبی با رئیسجمهور شی دارم و در ماه آوریل به چین خواهم رفت.» وی افزود: «این یک سفر فوقالعاده و بینظیر خواهد بود.» او همچنین بیان کرد که تازهترین دیدار او با شی باید «بزرگترین نمایشی باشد که تاریخ چین تا به حال به خود دیده است.» ترامپ با اشاره به گارد تشریفات در آخرین سفرش به پکن در سال ۲۰۱۷، گفت: «تا به حال این تعداد سرباز را که همگی دقیقا همقد باشند، یکجا ندیده بودم.»
به گفته جولیان گورتس، مدیر ارشد پیشین امور چین و تایوان در شورای امنیت ملی دولت جو بایدن، استقبال باشکوه از ترامپ برای پکن، حامل پیامی به جهان و بهویژه همسایگان آسیایی این کشور خواهد بود. گورتس میگوید: «شی در حال ارسال این سیگنال جهانی است که توانسته از طریق یک سال مقاومت در برابر جنگ تجاری ترامپ، ایالات متحده را با موفقیت مدیریت کند. چین میخواهد از حضور ترامپ بهره ببرد تا نشان دهد حتی قدرتمندترین کشور جهان نیز به این نتیجه رسیده است که خطرات ایستادگی در برابر چین، بسیار بیشتر از منافع آن است.» کاخ سفید هنوز جزئیات دقیقی درباره زمان و مکان دقیق مذاکرات ترامپ و شی منتشر نکرده است. با وجود این، واشنگتن و پکن اختلافات متعددی دارند که میتواند این نشست را ملتهب کرده یا در بدترین حالت، آن را از مسیر خارج کند.
قدرت چانهزنی ترامپ در برابر شی پیش از این دیدار، ممکن است بهدلیل رای دیوان عالی آمریکا مبنی بر غیرقانونی بودن بخشهایی از تعرفههای وضعشده توسط او، تا حدودی تضعیف شده باشد. چندی پیش، دیوان عالی آمریکا بخش بزرگی از تعرفههایی را که ترامپ بر بسیاری از کشورها از جمله چین اعمال کرده بود، لغو کرد. با این حال، کاخ سفید اعلام کرد که این تعرفهها را با توجیهات حقوقی جدید حفظ خواهد کرد و ترامپ نیز از هماکنون یک مالیات وارداتی ۱۵درصدی جدید را اعلام کرده است. تحلیلگران معتقدند با وجود این تلاشها، این شکست حقوقی برای ترامپ ممکن است اعتمادبهنفس شی را افزایش دهد و او را متقاعد سازد که در رقابت با ایالات متحده، ابتکار عمل بیشتری به دست آورده است. پروفسور «وو شینبو»، مدیر مرکز مطالعات آمریکا در دانشگاه فودان شانگهای، در این باره میگوید: «این موضوع، چین را در مذاکرات تجاری پیشرو در موقعیت برتری قرار میدهد و پکن میتواند آمریکا را در جبهههای دیگر نیز تحت فشار بگذارد.»
اظهارات پیشین ترامپ نشان میدهد که او با تمرکز بر تضمین توافقات تجاری و سرمایهگذاری به چین سفر خواهد کرد. دولت ترامپ همچنین پکن را تحت فشار قرار داده تا از محدود کردن فروش «خاکهای کمیاب» بهعنوان اهرم فشار دست بردارد؛ اقدامی که چین سال گذشته برای تلافی کنترلهای صادراتی آمریکا از آن استفاده کرد. شاید امید اصلی شی جینپینگ از این نشست کلیتر باشد: دستیابی به یک دوره طولانی ثبات در روابط با واشنگتن. بخش اعظم اقتصاد چین، بهرغم رکورد مازاد تجاری، در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. همزمان، شی بر پاکسازیهای گسترده در ارتش چین نظارت داشته است که منجر به برکناری ژانگ یوشیا، ارشدترین ژنرال ارتش به اتهام فساد شد.
ایوان اس. مدیروس، مدیر پیشین امور چین در شورای امنیت ملی، معتقد است: «شی برای تابآورتر کردن اقتصاد و ساماندهی ارتش به زمان نیاز دارد و تصور میکند دوران ریاستجمهوری ترامپ به او از نظر دیپلماتیک کمک خواهد کرد.» با این حال، بزرگترین هدف شی متقاعد کردن ترامپ برای کاهش حمایتهای لفاظانه، دیپلماتیک و نظامی آمریکا از تایوان است. پروفسور «شین کیانگ» میگوید رهبران چین امیدوارند ترامپ دستکم اعلام کند که ایالات متحده با استقلالطلبی تایوان مخالف است. وی هشدار داد در نقطه مقابل، اگر ترامپ بسته جدیدی از فروش تسلیحات به تایوان را تصویب کند، این امر میتواند روابط را وارد مارپیچ نزولی کرده و نشست سران را به خطر بیندازد. شین کیانگ افزود: «غیرقابل پیشبینی بودن ترامپ، شرایط را دشوار میکند، اما او معمولا در حوزههای کلان استراتژیک امتیازی نمیدهد.»
همچنین، در صورتی که ترامپ بخواهد تعرفههای لغوشده از سوی دیوان عالی را با توجیهات قانونی جدید و با پوششی مشابه احیا کند، شی میتواند دست به اقدامات تلافیجویانه بزند. صادرات چین به ایالات متحده مشمول طیف وسیعی از تعرفهها بوده است و واشنگتن غالبا این عوارض مجزا را به شکل «تصاعدی و قابل تجمیع» محاسبه میکند؛ بهطوریکه ارقام این تعرفهها روی هم انباشته میشوند. رای اخیر دیوان عالی، برخی از لایههای این تعرفههای انباشته را لغو کرد؛ از جمله یک تعرفه ۱۰ درصدی عمومی و همچنین یک تعرفه ۱۰ درصدی دیگر که ترامپ به بهانه ناکامی چین در جلوگیری از قاچاق «فنتانیل» و مواد شیمیایی پیشساز آن به آمریکا، وضع کرده بود. پروفسور وو، در پایان خاطرنشان کرد که اگر ترامپ این تعرفههای ملغیشده را با توسل به توجیهات قانونی جدید مجددا اعمال کند، چین نیز میتواند در واکنش به این اقدام، سفارش خرید محصولات کشاورزی از ایالات متحده را کاهش داده یا قطع کند.
