ایران به تجاوز هوایی آمریکا و اسرائیل پاسخ فراگیر داد؛
منطقه در آتش
لحظه اصابت موشک به تهران
روزشمار یک تجاوز
شنبه، ۲۸ فوریه: همهچیز در تهران به روند عادی خود ادامه داشت؛ از کاسب و کارمند گرفته تا دانشآموز و معلم، همه خود را برای آغاز یک هفته دیگر آماده کردند. این در حالی است که طی روزهای گذشته، نگاه همگان به سطح پیکسلی نمایشگرهایی دوخته شده بود که دور جدید مذاکرات میان تهران و واشنگتن را در ژنو رصد میکردند، مذاکراتی که بنا بود نقطه پایانی بگذارد بر اختلافهای فراگیر بر سر پرونده اتمی که طی هفتههای اخیر بسیار بیش از آنچه باید بالا گرفته بود.
پنجشنبه، ۲۶ فوریه: میز مذاکراتی ایران و آمریکا یکی از جدیترین روزهای خود را در ژنو گذراند و طرفین برای رسیدن به چارچوبی فنی، بر ادامه مذاکرات در سطح فنی و کارشناسی در وین و با همراهی آژانس بینالمللی انرژی اتمی توافق کردند. از قرار معلوم، همهچیز کمابیش در مسیر پیشبرد دیپلماسی قرار داشت. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران بامداد جمعه ۸ اسفندماه در پیامی ضمن ارائه گزارش از دور سوم گفتوگوهای ایران و ایالات متحده، از عمان بابت میانجیگریهای مستمر و مؤثرش قدردانی کرد.
عراقچی افزود: «این دور از مذاکرات، فشردهترین مرحله تاکنون بود. این گفتوگوها با این درک متقابل به پایان رسید که در خصوص موضوعات اساسی برای هرگونه توافق از جمله لغو تحریمها و گامهای مرتبط با حوزه هستهای، بهصورت جزئیتر و دقیقتر به رایزنیها ادامه خواهیم داد.» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ادامه داد: «به موازات مسیر سیاسی، تیمهای فنی در روزهای آتی در وین گرد هم خواهند آمد. ماموریت آنها به همان اندازه ماموریت ما حیاتی و مهم است.»
جمعه، ۲۷ فوریه: تماسهای دیپلماتیک برای حلوفصل بحران در خاورمیانه همچنان ادامه داشت؛ وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و قطر بر اهمیت ادامه مسیر دیپلماسی برای صیانت از صلح و ثبات منطقه تاکید کردند. از سوی دیگر، وزیر خارجه عمان پس از دیدار با معاون رئیسجمهور آمریکا، در روز جمعه از پیشرفت مذاکرات میان واشنگتن و ایران و امکان رسیدن به توافق در روزهای آینده خبر داد.
وی در این دیدار با اشاره به اهمیت ادامه روند مذاکرات، گفت: «انتظار دارم در روزهای آینده پیشرفتهای بیشتری بهدست آید و صلح در دسترس قرار گرفته است.» منابع خبری العربیه نیز گزارش دادند که این دیدار «بهطور کلی مثبت و سازنده» بوده و زمینههای همکاری و هماهنگی بیشتر در مسائل منطقهای را فراهم کرده است. از سوی دیگر، وزارت خارجه مصر در بیانیهای اعلام کرد که بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه این کشور، در گفتوگوی تلفنی با سید عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، حمایت کشورش از مسیر دیپلماتیک در پرونده هستهای ایران را اعلام کرد. طبق این بیانیه، وی تاکید کرد که مصر بر ادامه مذاکرات و جلوگیری از تشدید تنشها در منطقه اصرار دارد.
آغاز حمله
ساکنان تهران صبح روز شنبه 9 اسفند را با آسمانی نیمهابری شروع کردند؛ پرتوهای خورشید که به هر ضرب و زوری که شده راه خود را از میان ابرهایی پفکرده باز میکردند، نوید از روزی دیگر میدادند، روزی با امید به بهبود اوضاع در سایه تحولات دیپلماتیک چند روز گذشته. با این همه، راس ساعت 9:30 همهچیز تغییر کرد: صدای جنگندههای خارجی و انفجار در مرکز تهران کل خوشبینیهای موجود را نقش بر آب کرد. چند دقیقه بعد، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی مدعی حملاتی متجاوزانه علیه ایران شد. بنا به گزارش نیویورک تایمز، وی در اولین اظهارات خود درباره حمله به ایران این حملات را پیشدستانه توصیف کرد.
ساعاتی بعد، رئیسجمهور آمریکا ضمن اذعان تجاوز نظامی به ایران با همکاری رژیم صهیونیستی مدعی شد که هدف این کشور دفاع از مردم آمریکا با از بین بردن تهدیدهای قریبالوقوع از سوی ایران است. بنا به گزارش بیبیسی، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در سخنانی که به طور زنده منتشر شد، گفت: «کمی پیش، ارتش ایالات متحده عملیات رزمی بزرگی را در ایران آغاز کرد.» ترامپ مدعی شد: «ایالات متحده موشکهای ایران را نابود و صنعت موشکی آن را با خاک یکسان خواهد کرد.»
در واکنش به حمله خصمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی، یک مقام ارشد ایرانی به الجزیره گفت که تمامی داراییها و منافع آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه هدفی مشروع هستند. در ادامه، واحدهای مختلف پدافند هوایی اقدام به رهگیری و شلیک به سمت اهداف متخاصم دشمن در آسمان کردند. سپس، رسانهها از آغاز حملات موشکی ایران به اهداف دشمن در سراسر منطقه خبر دادند. بنا به گزارشها و تا لحظه نگارش این گزارش، اراضی اشغالی، پایگاه الجفیر بحرین، اردوگاه عریفجان کویت، پایگاه هوایی الظفره امارات، پایگاه هوایی موفق السلطی در اردن و پایگاه آمریکا در اربیل، از جمله اهدافی بودند که در حمله تلافیجویانه ایران هدف حمله قرار گرفتند.
وزارت خارجه قطر مدعی شد که موفق شده شماری از موشکهای گسیلشده به خاک خود را منهدم کند. این در حالی است که طی جنگ 12روزه ماه ژوئن نیز جمهوری اسلامی ایران حملاتی موشکی علیه پایگاه آمریکا در نزدیکی دوحه انجام داده بود. از سوی دیگر، خبرگزاری رسمی بحرین گزارش داد که مرکز خدمات ناوگان پنجم ایالات متحده در این کشور هدف حمله قرار گرفته است. همچنین منابع رسانهای از حملات موشکی کوبنده ایران به پایگاه های آمریکا در ریاض و کویت و ابوظبی خبر دادند.
واکنشها
در واکنش به تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده، وزارت امور خارجه کشورمان طی بیانیهای اعلام کرد که آماده دفاع هستیم. این بیانیه افزود: «تجاوز نظامی مجدد آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در شرایطی ارتکاب مییابد که ایران و آمریکا در میانه یک روند دیپلماتیک بودند. ما علیرغم اینکه به نیات آمریکا و رژیم صهیونیستی برای انجام یک تجاوز نظامی دیگر اطمینان داشتیم، برای اتمام حجت با نظام بینالملل و همه کشورهای جهان بار دیگر وارد مذاکره شدیم تا حقانیت ملت ایران را اثبات کنیم و عدم مشروعیت هرگونه بهانهای برای تجاوزگری را نشان دهیم.»
تجاوز مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در سطح بینالمللی واکنشهای گوناگونی را در پی داشت. سخنگوی کییر استارمر، نخستوزیر انگلیس، با اشاره به حمایت لندن از راهحل مذاکرهشده در مساله هستهای ایران، گفت: «ما نمیخواهیم شاهد تشدید تنشها و تبدیل شدن آن به یک درگیری گستردهتر منطقهای باشیم.»
بحرین نیز طی بیانیهای اعلام کرد که حمله موشکی به خاک خود را محکوم میکند. بنا به گزارش خبرگزاری رسمی بحرین، این کشور در بیانیه خود عنوان کرد که این حمله نقض حاکمیت و امنیت این پادشاهی است. امارات متحده عربی نیز در بیانیهای اعلام کرد که حق واکنش به حملات موشکی ایران را به طور کامل برای خود محفوظ میداند. وزارت دفاع امارات طی این بیانیه تاکید کرد که در پی حملات موشکهای بالستیک ایران به این کشور به چندین ساختمان آسیب رسیده و یک شهروند با ملیت آسیایی کشته شده است. این بیانیه افزود: «ما این حمله را به قویترین شکل محکوم میکنیم. چنین اقداماتی افزایش شدید تنشها تلقی میشود و امنیت و آرامش منطقه و شهروندان را هدف قرار میدهد.»
به گفته سازمان هواپیمایی کشوری امارات، این کشور موقتاً حریم هوایی خود را به روی هواپیماها و مسافران بست. به گزارش خبرگزاری رسمی کونا، کویت تمام پروازها به ایران را «تا اطلاع ثانوی» به حالت تعلیق درآورد و لغو کرد. به گزارش خبرگزاری رسمی عراق، عراق پس از پاکسازی تمام هواپیماها از حریم هوایی ملی، حریم هوایی خود را بست. الجزیره همچنین گزارش داد که شرکت هواپیمایی قطر نیز تمامی پروازهای خود در منطقه را به حالت تعلیق درآورده است. از سوی دیگر، شرکت خدمات هواپیمایی ترکیش ایرلاین اعلام کرد که تمامی پروازهای خود به قطر، کویت، بحرین، امارات، عمان، لبنان، سوریه، عراق، ایران و اردن را معلق کرده است.
نخستوزیر مالزی پس از حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا، این اقدام را «اقدامی خبیثانه» برای کارشکنی در مذاکرات دانست و هشدار داد که افزایش درگیریها، آسیای غربی را در آستانه فاجعه قرار داده است. کایا کالاس، مسوول سیاست خارجه اتحادیه اروپا، طی بیانیهای به تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی و آمریکا به جمهوری اسلامی ایران واکنش نشان داد. وی در بیانیهای اعلام کرد که وضعیت در خاورمیانه بسیار خطرناک و شکننده است. وی همچنین خواستار حفاظت از غیرنظامیان و احترام به حقوق بینالملل شد.
وی همچنین عنوان کرد که در رابطه با تحولات موجود با گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل تلفنی گفتوگو کرده است. معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان نیز خواستار توقف فوری تنشها از طریق دیپلماسی شد. در واکنش به وقوع انفجار در ریاض، عربستان طی بیانیهای اعلام کرد که حمله ایران و نقض حاکمیت امارات، بحرین، قطر و اردن را محکوم میکنیم.
همچنین، نایبرئیس شورای امنیت روسیه در پی حملات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان، این تجاوز را محکوم کرد. دیمیتری مدودف، نایبرئیس شورای امنیت روسیه در پیامی در تلگرام نوشت: «این صلحطلب (ترامپ) بار دیگر چهره واقعی خود را نشان داده است. تمام مذاکرات با ایران یک عملیات پنهانی است. هیچکس در این مورد شکی نداشت.» در واکنش به تنشهای جدید منطقهای و تجاوز صهیونیستها به شهرهایی از ایران و پاسخ کوبنده تهران به این تجاوزات، دولت اردن نیز اعلام کرد که این کشور در هیچ تنش منطقهای شرکت نخواهد کرد.
تماسهای عراقچی با وزرای منطقه
سید عباس عراقچی روز شنبه در تماس تلفنی با همتایان خود در کشورهای عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت، بحرین و عراق، ضمن تشریح تحولات جاری، تجاوز نظامی به ایران را نقض فاحش اصول بنیادین منشور ملل متحد و جنایتی آشکار علیه صلح و امنیت بینالمللی دانست. وی در تماس با همتایان خود در منطقه تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران بر اساس حق ذاتی دفاع مشروع از همه توانمندی دفاعی و نظامی خود برای دفاع از کیان ایران استفاده خواهد کرد.
وزیر امور خارجه با اشاره به عزم ایران برای استمرار سیاست حسن همجواری و دوستی با همه کشورهای منطقه، و با اشاره به اصل بنیادین حقوق بینالملل در منع هرگونه مشارکت در عمل تجاوزکارانه علیه یک کشور دیگر، مسوولیت همه کشورهای منطقه را برای جلوگیری از سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از امکانات و قلمروی آنها جهت اجرای عملیات تجاوزکارانه علیه ایران یادآور شد و گفت: «نیروهای مسلح ایران در اعمال حق ذاتی دفاع از کشورمان وفق حقوق بینالملل، مبدا و منبع عملیاتهای تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی و نیز هرگونه اقدام در جهت مقابله با عملیاتهای دفاعی ایران را به عنوان اهدافی مشروع تلقی میکند.»
زخم بر پیکره دیپلماسی
حمله اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران، نشاندهنده تغییراتی عمیق در سیاستهای جهانی و منطقهای است. شکی نیست که این نوع مداخلات نظامی، نه تنها مشکل را حل نمیکند بلکه آن را پیچیدهتر میسازد. ایران که خود را در معرض تهدیدات امنیتی میبیند، واکنشهای تندی نسبت به این حملات نشان داده است. مقامات ایران بارها اعلام کردهاند که هرگونه حمله را با پاسخ قاطع مواجه خواهند کرد. چنانچه عقلانیت نتواند دست بالا را داشته باشد، وضعیت موجود میتواند به یک بحران بزرگتر منجر شود که نه تنها ایران و آمریکا، بلکه سایر کشورهای منطقه را نیز درگیر کند.
در این میان، میز مذاکره بار دیگر هدف حمله قرار گرفت. پرسش اما اینجاست که در این اوضاع و احوال آیا طرفین حاضرند به میز مذاکره بازگردند؟ واقعیت این است که تجاوز اخیر آمریکا به اسرائیل و ایران، نه تنها تنشهای سیاسی را به نقطه انفجار رسانده است، بلکه مختصات منطقه را میتواند به طور کلی تغییر دهد. شکی نیست که آتش جنگ، دیر یا زود، بالاخره خاموش میشود، اما آثار این نزاع تا سالها باقی خواهد ماند.
