اخبار خبرهای روزنامه دنیای اقتصاد

تقریباً سه‌چهارم مدیران‌ عامل در سراسر جهان می‌گویند که آنها تصمیم‌گیرنده اصلی شرکتشان درباره هوش مصنوعی هستند که نشان‌دهنده ضرورت وجود مدیر اجرایی برای اتصال نقاط سازمانی و مدیریتی مورد نیاز این فناوری است. از هر پنج مدیرعامل، چهار نفر در مورد بازگشت سرمایه (ROI) سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی نسبت به یک سال گذشته خوش‌بین‌اند. تقریباً همه مدیران‌ عامل بر این باورند که مولفه‌های هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ بازده قابل‌توجهی دارد.

دنیای اقتصاد: تصور کنید موتور یک تراکتور سنگین، ساعاتی قبل از وقوع یک خرابی پرهزینه و زمان‌بر، خودش وضعیت را گزارش دهد یا یک دروگر نیشکر، به کمک چشم‌های الکترونیکی، تنها علف‌های هرز را هدف بگیرد و از سم‌پاشی بی‌رویه روی گیاه اصلی خودداری کند. این دیگر رویا نیست؛ واقعیتی است که به همت محققان شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی آن، در حال دگرگون کردن چهره کشاورزی مکانیزه ایران است.

سال ۲۰۲۵، سال هوش مصنوعی بود. فناوری که نه‌تنها دروازه‌های جدیدی را پیش‌روی جهان گشود، بلکه به موتور جدید رشد اقتصادی جهان تبدیل شد. هر یک از کشورها در جهان در میانه اوج‌گیری این فناوری به‌نحوی در تکاپوی بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای پیشبرد امور و تثبیت جایگاه جهانی در این حوزه هستند. جایگاه ایران در رقابت جهانی کجاست و آیا کشورمان می‌تواند در این بازار نقشی فعال ایفا کند؟

هوش مصنوعی با شتابی بی‌سابقه در حال بازتعریف شیوه تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و ارائه خدمات در جهان است؛ فناوری‌ که نه انتخابی لوکس، بلکه ضرورتی گریزناپذیر برای نظام‌های سلامت، اقتصاد و حکمرانی به‌شمار می‌رود. درحالی‌که بسیاری از کشورها با تدوین نقشه راه و چهارچوب‌های نظارتی و اخلاقی، از هوش مصنوعی به‌عنوان موتور تحول بهره می‌برند، ایران در آستانه انتخاب راهبردی قرار دارد. البته تبدیل این فناوری به فرصتی برای جهش بهره‌وری و حل مسائل مزمن، با چالشی تازه در عرصه حکمرانی و اعتماد عمومی روبه‌رو است. گزارش پیش‌رو با نگاهی تحلیلی، ضمن بررسی ضرورت حرکت ایران در مسیر هوش مصنوعی، بر نقش تعیین‌کننده نقشه راه، نظارت موثر و اخلاق‌مداری، به‌ویژه در حوزه حساس سلامت تاکید می‌کند و چشم‌انداز آینده این فناوری را در کشور ترسیم می‌کند.

وزارت صمت در سال‌های گذشته از چرخه تصمیم‌گیری در حوزه‌های موثر بر صنعت و معدن همانند تخصیص انرژی (برق و گاز) به کارخانه‌ها و برگشت ارز ناشی از صادرات کنار گذاشته شده و تاثیر چندانی در تصمیم‌گیری‌های موثر بر وضعیت صنعت و معدن ندارد. در حوزه ارزی، به‌‌رغم حجم قابل‌توجه صادرات از سوی بخش صنعت و معدن کشورمان در سنوات گذشته، وزارت صمت تاثیری بر تصمیم‌گیری‌های ارزی نداشته است. از ۵/۵۸ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی در سال ۱۴۰۳، نزدیک ۹/۱۹ میلیارد دلار متعلق به حوزه صنعت و معدن است.

هوش مصنوعی نه‌تنها گزینه، بلکه ضرورت استراتژیک برای آینده ایران است. با دارا بودن ظرفیت علمی بالا، نیروی انسانی جوان و متخصص و بازار داخلی بزرگ، ایران ظرفیت بی‌نظیری برای تبدیل شدن به قطب هوش مصنوعی در منطقه را دارد. ایران در نقطه تاریخی حساس قرار دارد. هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به فناوری همه‌جانبه است که تمامی جنبه‌های زندگی، اقتصاد، و قدرت ملی را متحول می‌کند. کشورهایی که در این حوزه پیشتاز شوند، نه‌تنها اقتصادهای پیشرفته‌تری دارند، بلکه در تعریف آینده بشر نیز نقش‌آفرین هستند.

مدیرعامل توانیر با بیان اینکه ارزش معاملات برق (تابلوی سبز و آزاد) در ۹ ماه ابتدایی سال جاری بیش از ۳۷ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود، تاکید کرد: با تابلوهای جدید بورس انرژی، معاملات برق کارآمد و شفاف می‌شود. مصطفی رجبی‌مشهدی، رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل توانیر، با اعلام اینکه ارزش معاملات برق (تابلوی سبز و آزاد) در ۹ ماه ابتدایی سال جاری از ۳۷ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است، بر استفاده از ظرفیت‌های موجود تابلوهای جدید بورس انرژی برای شفافیت مبادلات برق و کاهش ریسک خریداران و فروشندگان برق و توسعه سرمایه‌گذاری در صنعت برق تاکید کرد.

صنعت سیمان ایران، صنعتی راهبردی، زیرساخت‌محور و ریشه‌دار است که طی نزدیک به یک قرن، نقشی تعیین‌کننده در توسعه اقتصادی و عمرانی کشور ایفا کرده و امروز نیز یکی از پایه‌های اصلی تولید ملی به شمار می‌رود. با این حال، تداوم ایفای این نقش در شرایط کنونی کشور، مستلزم عبور از الگوهای سنتی مدیریت و حرکت به‌سوی رویکردهای نوین بهره‌برداری و تصمیم‌سازی است.

دنیای اقتصاد: صنعت سیمان ایران، صنعتی انرژی‌بر، سرمایه‌محور و زیر فشار فزاینده الزامات زیست‌محیطی، در آستانه یک چرخش راهبردی قرار گرفته است؛ چرخشی که از مدیریت سنتی و تصمیم‌گیری‌های تجربی فاصله می‌گیرد و به سمت حکمرانی داده‌محور، هوشمندسازی فرآیندها و کاهش کربن حرکت می‌کند. در این میان، هوش مصنوعی و هوش تجاری به ابزارهای جانبی محدود نمی‌مانند، بلکه به ستون‌های اصلی تحول دیجیتال تبدیل می‌شوند؛ تحولـی که از خط تولید و کوره دوار آغاز می‌شود، زنجیره تأمین و بازار را در بر می‌گیرد و نهایتاً آینده پایداری صنعت سیمان را بازتعریف می‌کند.

موسسه آکسفورد اینسایتس از سال ۲۰۱۷، شاخص آمادگی هوش مصنوعی دولت را با هدف ترسیم چشم‌انداز جهانی آمادگی هوش مصنوعی تهیه و تدوین کرده و چگونگی پذیرش و مدیریت هوش مصنوعی از سوی دولت‌ها را روشن کرده است. به‌عنوان تنها شاخص جهانی که به‌طور خاص بر نقش دولت متمرکز است، این شاخص دیدگاه جامعی از چگونگی توانمندسازی و مدیریت هوش مصنوعی از سوی نهادهای دولتی ارائه می‌دهد، ضمن اینکه اهمیت همکاری با بخش خصوصی و دانشگاه‌ها را نیز به رسمیت می‌شناسد.

درحالی‌که جهان با سرعتی سرسام‌آور در حال عبور از دروازه‌های انقلاب صنعتی چهارم است و اقتصادهای پیشرو، سهمشان را از کیک چند تریلیون‌دلاری هوش مصنوعی تثبیت می‌کنند، اکوسیستم فناوری ایران در موقعیتی متناقض و پرچالش گرفتار شده است. هوش مصنوعی دیگر کالای لوکس یا انتخاب فانتزی برای صنایع پیشرفته نیست، بلکه به شرط بقا و مولفه اصلی رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی تبدیل شده است. بااین‌حال، شواهد میدانی و آمارهای بین‌المللی از وجود گسل عمیق در ساختار اقتصاد دانش‌بنیان در کشورمان حکایت دارند. از یک‌سو، دانشگاه‌های ایران به‌عنوان موتور محرک تولید علم، سالانه هزاران مهندس و متخصص طراز اول تربیت می‌کنند و در شاخص‌های تولید مقاله و مستندات علمی، رتبه‌های درخشانی را در سطح جهانی به خودشان اختصاص داده‌اند. اما از سوی دیگر، وقتی نوبت به شاخص‌های کاربردی‌سازی، آمادگی جذب فناوری و نفوذ در صنعت می‌رسد، ایران به رتبه‌های انتهایی جدول سقوط می‌کند. شکاف معنادار میان ظرفیت علمی و واقعیت اقتصادی، پرسش‌های نگران‌کننده‌ای را پیش‌روی سیاست‌گذاران و فعالان بخش خصوصی قرار داده است. به همین منظور در گفت‌وگو با داوود ادیب، رئیس هیات‌مدیره انجمن شرکت‌های فناور هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران، تلاش کردیم لایه‌های پنهان این وضع را واکاوی کنیم.

گزارش شاخص استنفورد درباره وضع هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ (Stanford’s AI Index Report) در دورانی منتشر می‌شود که هوش مصنوعی از فناوری نوظهور به نیروی دگرگون‌کننده در اقتصاد، علم و فرهنگ جهانی تبدیل شده است. گزارش ۲۰۲۵ بیش از هر زمان دیگری بر شکاف عمیق میان توانایی‌های فنی هوش مصنوعی و بلوغ اکوسیستم حاکمیتی آن تاکید دارد.

هوش مصنوعی در سال‌های گذشته به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های تحول در نظام‌های سلامت جهان تبدیل شده است. این فناوری، که زمانی تنها در حد مفهوم آینده‌نگرانه مطرح بود، امروز در حوزه‌هایی همانند تشخیص بیماری، مدیریت هزینه‌های درمان، افزایش بهره‌وری و بهبود تصمیم‌گیری‌های کلان سلامت، نقشی تعیین‌کننده ایفا می‌کند. بررسی نقش و کارکردهای هوش مصنوعی در بیمه سلامت و ارائه چهارچوبی برای نظام بیمه سلامت ایران حائز اهمیت است، زیرا ظرفیت‌های این فناوری را برای تحول در نظام بیمه سلامت در کشورمان تبیین می‌کند.

ایران در گزارش فناوری سال ۲۰۲۵ آنکتاد با رتبه ۷۲ از ۱۶۶ کشور، پتانسیل بالایی در پژوهش و هوش مصنوعی دارد، اما با چالش‌هایی در زیرساخت و مهارت‌های تخصصی روبه‌روست. گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD) که در سال ۲۰۲۵ منتشر شده، قدرت دگرگون‌کننده هوش مصنوعی و ظرفیت آن را برای پر کردن یا افزایش شکاف میان کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه بررسی می‌کند.

ایسنا: فهرست نامزدهای نهایی نود و هشتمین دوره جوایز سینمایی اسکار در ۲۴شاخه اعلام شد و نام سینماگران ایرانی با چند اثر در میان نامزدها به چشم می‌خورد.

«رویای مردان ایرانی» نوشته ماردین ابراهیم با ترجمه مریوان حلبچه‌ای به چاپ رسید. داستان از انگلستان امروزی شروع می‌شود و بعد به ایران، ترکیه و عراق می‌رسد، شخصیت‌های اصلی داستان از شرق آسیا تا شرق اروپا و از غرب آسیا تا غرب اروپا را درمی‌نوردند، به‌ویژه کردستان عراق و ایران را، و رخدادهای چند دهه پایانی قرن گذشته میلادی را در اصفهان، خراسان، آناتولی و آربائیلو روایت می‌کنند. نویسنده تاریخ مردمان این سرزمین‌ها را به چالش می‌کشد و بر خشونت و تعصب و ناصبوری‌شان می‌تازد.

دنیای اقتصاد: کتاب «گنجور، قدرت بی‌نهایت کوچک‌ها: شناخت اجتماعی وب‌سایت گنجور» نوشته مهدی سلیمانیه منتشر شد. این کتاب یک مطالعه اجتماعی و فرهنگی است و به تحلیل پدیده‌ وبسایت گنجور (https://ganjoor.net) می‌پردازد. گنجور یک پروژه‌ غیرانتفاعی و مشهور در حوزه‌ ادبیات فارسی و شعر کلاسیک است که با مشارکت جمعی کاربران توسعه یافته است. کتاب به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه یک پروژه‌ داوطلبانه و به ظاهر کوچک (با شروع از یک وبلاگ شخصی) می‌تواند به یک منبع بزرگ و تاثیرگذار فرهنگی تبدیل شود.

تیک‌تاک در چارچوب توافقی که با میانجی‌گری دونالد ترامپ انجام شد، یک واحد امنیت داده در ایالات متحده ایجاد کرده است؛ اقدامی که به این اپلیکیشن محبوب اجازه می‌دهد در آمریکا به فعالیت خود ادامه دهد و به یک مناقشه ژئوپلیتیک چندساله بر سر سرنوشت آن پایان می‌دهد.

شرکت مادر چینی اپلیکیشن محبوب ویدئویی اعلام کرد گروهی از سرمایه‌گذاران غیرچینی یک «تیک‌تاک آمریکایی» ایجاد خواهند کرد تا از ممنوعیت فدرال جلوگیری شود. تیک‌تاک روز پنج‌شنبه اعلام کرد که مالک چینی آن، بایت‌دنس، با گروهی از سرمایه‌گذاران غیرچینی به توافق رسیده است تا یک تیک‌تاک جدید مخصوص ایالات متحده ایجاد کنند؛ توافقی که به یک کشمکش حقوقی شش‌ساله پایان می‌دهد؛ کشمکشی که در جریان آن، این اپلیکیشن توسط کنگره ممنوع شد و به بخشی از بازی‌های سیاسی میان دو ابرقدرت جهانی تبدیل شد.

تیک‌تاک اعلام کرد به توافقی دست یافته است که به این اپلیکیشن فوق‌محبوب ویدئوهای کوتاه اجازه می‌دهد به فعالیت خود در ایالات متحده ادامه دهد.این توافق پس از سال‌ها کشمکش میان واشنگتن و پکن حاصل شده است؛ اختلافی که از دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ آغاز شد، زمانی که او به‌دلیل نگرانی‌های امنیت ملی تلاش کرد تیک‌تاک را ممنوع کند، اما موفق نشد.

پس از دو هفته قطعی کامل اینترنت بین‌الملل، از پنج‌شنبه شب دوم بهمن‌ماه، برخی کاربران اینترنت همراه به‌صورت محدود، مقطعی و با سرعت پایین به شبکه جهانی متصل شدند. با این حال، اینترنت عمومی همچنان قطع است و منابع معتبر داخلی و بین‌المللی این وضعیت را تایید می‌کنند. کارشناسان این دسترسی‌ها را آزمایشی، مدیریت‌شده و انتخابی می‌دانند.

دنیای اقتصاد: تیک‌‌تاک سرانجام از توافقی خبر داد که به سال‌ها بلاتکلیفی این پلتفرم در آمریکا پایان می‌دهد. بر این اساس سهام عمده فعالیت‌های تیک‌تاک در ایالات‌متحده واگذار شده و نهادی جدید با مالکیت اکثریت آمریکایی برای اداره این اپلیکیشن تشکیل شده است؛ نهادی که سهم اصلی آن در اختیار دو غول بزرگ فناوری یعنی اوراکل و سیلورلیک قرار دارد. این توافق در چارچوب فرمان اجرایی دونالد ترامپ انجام شده و تهدید ممنوعیت فعالیت تیک‌تاک از ژانویه ۲۰۲۵ را عملا منتفی کرده است. البته باید یادآور شد که آنچه امروز به عنوان یک توافق شرکتی معرفی می‌شود در واقع نقطه پایان یکی از پیچیده‌ترین مناقشات فناوری، امنیتی و سیاسی سال‌های اخیر آمریکاست.

دنیای اقتصاد: هوش مصنوعی در سال‌‌‌های اخیر مسیر شگفت‌انگیزی را پیموده است. از پاسخ‌‌‌گویی به پرسش‌‌‌ها و خلاصه‌‌‌سازی متون تا تولید کد و تحلیل داده‌‌‌ها، مدل‌‌‌های بنیادین به توانمندی‌‌‌های چشمگیری دست یافته‌‌‌اند. اما بیشتر این سامانه‌‌‌ها هنوز به عنوان ابزارهای فردی عمل می‌‌‌کنند که با یک کاربر در یک زمان تعامل دارند و برای انجام کارهای پیچیده‌‌‌تر مانند هماهنگی میان افراد با اهداف متنوع، مدیریت تصمیمات بلندمدت یا حفظ انسجام گروهی طراحی نشده‌‌‌اند. این خلأ دقیقا همان نقطه‌‌‌ای است که هیومنز‌‌‌اند آن را به عنوان مرز بعدی توسعه هوش مصنوعی می‌‌‌بیند.

دنیای اقتصاد: نزاعی در رسانه‏‏‌های اجتماعی بین ایلان ماسک و مایکل اولیری، رئیس رایان‏‏‌ایر، بر سر هزینه نصب سرویس وای‏‏‌فای استارلینک، بحثی طولانی‏‏‌مدت را در هوانوردی دوباره شعله‏‏‌ور کرده است: چه کسی واقعا به اینترنت در ارتفاع ۳۰ هزار پایی نیاز دارد و چه کسی حاضر است هزینه آن را بپردازد؟» به گزارش رویترز، برای شرکت‌های هواپیمایی که به دنبال مسافران ممتاز با مزایای وفاداری هستند، تماس‏‏‌های ویدئویی و پخش بی‏‏‌وقفه، به سرعت قابل قبول می‌شوند. اما برای شرکت‌هایی با پروازهای کوتاه‏‏‌مدت و ارزان‏‏‌قیمت مانند رایان‏‏‌ایر، از نظراقتصادی چندان قانع‏‏‌کننده به نظر نمی‏‏‌رسد. شواهد نشان می‌د‏‏‌هد رایان‏‏‌ایر قصد استفاده از استارلینک را ندارد.

دنیای اقتصاد: به استحضار ملت شریف و غیور ایران اسلامی می‌رساند که مجموعه رصد و دریافت‌های اطلاعاتی و زنجیره اقدامات امنیتی طی روزهای گذشته، خادمان شما در مجموعه دستگاه‌های امنیتی، انتظامی و قضایی کشور را به این جمع‌بندی رسانده است که پس از وقوع جنگ تحمیلی ۱۲ روزه آمریکا و رژیم صهیونیستی و مقابله مقتدرانه ایران اسلامی با این تجاوز، دشمن به این نتیجه رسید که استفاده صرف از ابزار نظامی نمی‌تواند ملت ایران را تسلیم کند. همبستگی و یکپارچگی اجتماعی کم‌نظیر ملت یکی از ارکان اصلی پیروزی ایران اسلامی در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و نقطه اتکای نیروهای مسلح ایران برای پاسخ به متجاوز بود.

دولت دمشق و «نیروهای دموکراتیک سوریه» (SDF) آتش‌بس چهار روزه جدیدی را اعلام کردند. دو طرف به مدت دو هفته است که در بحبوحه شکست مذاکرات بر سر توافق ادغام نیروهایشان و همچنین فراری شدن نیروهای داعش از اردوگاه الهول، با یکدیگر درگیر هستند. این آتش‌بس از ساعت ۸شب سه‌شنبه (۳۰دی) به اجرا درآمد. دمشق همچنین اعلام کرد که از «نیروهای دموکراتیک سوریه» خواسته تا به‌عنوان بخشی از تلاش‌ها برای ادغام کردها در دولت سوریه، نام نامزدی را برای سمت دستیار وزیر دفاع در دمشق معرفی کند. این نیروها اعلام کردند که آتش‌بس را پذیرفته و در هیچ اقدام نظامی شرکت نخواهد کرد، مگر اینکه مورد حمله قرار گیرند.

در تازه‌ترین نشست کمیته حمایت از کسب‌وکار، چهار موضوع مورد بررسی قرار گرفت. در ابتدا مقرر شد تصویب اساسنامه نهاد تنظیم‌گر برق، پسماند و نفت، گاز و پتروشیمی پیگیری شود. درباره کسری سوخت و شیوه محاسبه آن در جایگاه‌های سراسر کشور نیز مقرر شد که کلیه جایگاه‌ها مجهز به دستگاه جریان‌سنج شوند. البته این اتفاق باید بر اساس یک دستورالعمل دقیق و جامع که مصوبه هیات دولت را دریافت می‌کند، صورت گیرد. رئیس اتاق بازرگانی ایران در این جلسه تاکید کرد که افزایش هزینه‌های تولید، حیات بنگاه‌های کوچک و متوسط را با تهدید مواجه کرده و تداوم این وضعیت می‌تواند اشتغال کشور را به خطر اندازد.

بازار سرمایه در هفته‌ای که گذشت چهار روز معاملاتی پرفراز و نشیب را تجربه کرد. در دو روز ابتدایی هفته معاملاتی که از یکشنبه آغاز شد تمامی نماگرها با یک همگرایی به مسیر صعودی خود ادامه دادند. ارزش معاملات در سطوح مناسبی بود و صنایع شاخص‌ساز از وضعیت بهتری برخوردار بودند. اما این وضعیت برای نماگر اصلی پایدار نماند.

بررسی بهای انواع خودرو در بازارهای وارداتی، داخلی و مونتاژی نشان می‌دهد؛ بازدهی رشد این سه بازار در بازه زمانی دی ماه به ۶.۶‌درصد رسیده‌است. در این بین، بازدهی بازار خودروهای وارداتی بیشتر از دو بازار دیگر یعنی مونتاژی و داخلی بوده‌است؛ به‌‌‌‌‌گونه‌‌‌‌‌ای که وارداتی‌‌‌‌‌ها به‌طور میانگین رشد ۸.۶‌درصدی را در این مدت تجربه کرده‌اند و در عین‌حال بازار مونتاژی‌‌‌‌‌ها ۷.۳‌درصد و داخلی‌‌‌‌‌ها ۴.۱‌درصد با افزایش قیمت مواجه شده‌است.

ایــنترنــت در ایران همچنان با اختلال مواجه است‌. در کنار آن بسیاری این روزها حال خوبی ندارند‌‌ و امکان گفت‌وگو در گروه‌های دوستانه به واسطه قطع شبکه‌های ارتباطی هم برایشان مقدور نیست. در این شرایط چه باید کرد؟ چه کنیم تا اندکی بتوانیم از این فضا خارج شویم؟ پیشنهاد ما به شما و به‌ویژه خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند، این است که یک روز را لااقل در طبیعت بگذرانید. قرار نیست طبیعتی که از آن صحبت می‌کنیم یک مقصد دور از محل زندگی شما یا کوهستانی باشد که در این شرایط آب‌وهوایی امکان رفتن به آن وجود ندارد. طبیعت می‌تواند کویر یا حاشیه شهرهای نزدیک شما باشد.