توازن بازار طلا در حال بازتعریف است؟
عطش چین برای طلا
در سوی دیگر، انتشار صورتجلسه نشست ژانویه فدرالرزرو و اظهارات افرادی مانند رئیس فدرالرزرو بوستون نشان میدهد سیاستگذاران تمایلی به کاهش زودهنگام نرخها ندارند. همین چشمانداز باعث شد طلا در مقاطعی تا محدوده ۵۱۳۰ دلار عقبنشینی کند و شاخص دلار اندکی تقویت شود. افزایش هزینههای استقراض معمولا به زیان فلزات گرانبهاست، زیرا این داراییها سود دورهای ایجاد نمیکنند. بنابراین بازار طلا میان دو نیروی متضاد قرار گرفته است؛ از یکسو تنشهای ژئوپلیتیک و نگرانیهای تجاری که تقاضای پناهگاه امن را بالا میبرد و از سوی دیگر نرخهای بهره بالا که جذابیت آن را محدود میکند.
در همین فضای پرتنش، چین تلاش میکند از تب طلا به نفع خود بهره ببرد. جزیره «هاینان» که از سوی شی جینپینگ به عنوان بزرگترین بندر تجارت آزاد جهان معرفی شده، به بهشتی برای خریداران طلا تبدیل شده است. دولت پکن با اعطای معافیتهای تعرفهای گسترده، امکان ورود اکثر کالاها بدون تعرفه را فراهم کرده و سهمیه خرید بدون عوارض برای ساکنان و گردشگران تعیین کرده است. فروشگاههای معاف از مالیات (Duty-Free) این منطقه در ژانویه رشد درآمدی نزدیک به ۴۵ درصدی را ثبت کردند و در تعطیلات سال نوی چینی نیز افزایش فروش ادامه یافت.
با این حال، بررسی دقیقتر نشان میدهد انگیزه اصلی خریداران نه مصرف کالاهای لوکس خارجی، بلکه سرمایهگذاری و آربیتراژ روی طلاست. تفاوت قیمت میان هاینان و شهرهای سرزمین اصلی، همراه با کوپنهای یارانهای دولت محلی، فرصتی برای خرید ارزانتر فراهم کرده است. شبکههای اجتماعی پر از توصیههایی برای شکار تخفیف و محاسبه صرفه اقتصادی سفر به این جزیره شدهاند. در واقع، مراکز خرید هاینان بیش از آنکه مراکز خرید مصرفی باشند، به نوعی تالار معاملات کالایی تبدیل شدهاند. حذف برخی معافیتهای مالیاتی قبلی در سرزمین اصلی نیز تقاضا را به سمت این منطقه سوق داده است.
این رونق در بستری رخ میدهد که نقدینگی بالای اقتصاد چین و کاهش جذابیت سپردههای بانکی، خانوارها را به سمت داراییهایی مانند طلا سوق داده است. رشد ۱۳ درصدی قیمت طلا در سال جاری، پس از جهش ۵۸ درصدی سال قبل در چین، انتظارات صعودی را تقویت کرده و سفتهبازان بیشتری را جذب کرده است. با این حال پرسش اساسی آن است که در صورت فروکش کردن رشد قیمتها یا کاهش تنشهای تجاری، آیا این تقاضا پایدار خواهد ماند؟
همزمان، هنگکنگ در تلاش است جایگاه خود را در بازار جهانی طلا ارتقا دهد. مقامهای این منطقه اعلام کردهاند قصد دارند ظرفیت ذخیرهسازی را به بیش از دو هزار تن افزایش دهند و یک سامانه تسویه کاملا دولتی راهاندازی کنند تا به رقیبی برای مراکز غربی مانند لندن تبدیل شوند. همکاری نزدیکتر با بورس طلای شانگهای و تعمیق پیوندهای مالی با سرزمین اصلی، بخشی از راهبرد کلان چین برای افزایش سهم خود در تعیین قیمت جهانی طلاست. برخی کشورهای آسیایی نیز علاقهمند شدهاند بخشی از ذخایر رسمی خود را در انبارهای برونمرزی چین نگهداری کنند؛ اقدامی که نشاندهنده تغییر تدریجی توازن در بازار جهانی فلزات گرانبهاست.
در این میان، روسیه نیز از جهش تاریخی قیمتها بهره برده است. بانک مرکزی این کشور در ژانویه حدود ۳۰۰ هزار اونس از ذخایر خود را فروخت و بین 1.4 تا 1.68میلیارد دلار درآمد کسب کرد، هرچند ارزش کل ذخایر طلای آن به دلیل رشد قیمتها افزایش یافت. صادرات فلزات گرانبهای روسیه به چین نیز رشد چشمگیری داشته است. روسیه که دومین تولیدکننده بزرگ طلا پس از چین محسوب میشود، با افزایش تقاضای داخلی نیز روبهروست؛ شهروندان این کشور برای حفظ ارزش پساندازهای خود به خرید طلا روی آوردهاند.
مجموع این تحولات نشان میدهد بازار طلا در نقطه تلاقی سه روند بزرگ قرار دارد؛ تشدید رقابتهای ژئوپلیتیک، تغییر معماری تجارت جهانی و تلاش قدرتهای غیرغربی برای افزایش نفوذ در نظام مالی بینالمللی. درحالیکه سیاستهای پولی آمریکا همچنان عامل تعیینکننده کوتاهمدت است، روندهای ساختاری در آسیا و اوراسیا میتواند در بلندمدت توازن بازار جهانی طلا را بازتعریف کند.
