آتش جنگ، نارضایتی رایدهندگان آمریکایی را برانگیخت؛
عوارض جنگی اقتصاد آمریکا
تصمیم ترامپ برای پیوستن به اسرائیل و حمله به ایران در هفته گذشته، نگرانیها درباره شعلهور شدن یک درگیری گسترده در خاورمیانه را افزایش داده و بازارهای جهانی انرژی را متلاطم کرده است. از آغاز جنگ تاکنون، مهمات بسیاری از سوی آمریکا و اسرائیل شلیک شده است؛ حملاتی که به شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و شماری دیگر از مقامات ارشد حکومت انجامید.
در مقابل، تهران با شلیک پهپادها و موشکهای بالستیک به سمت اسرائیل و متحدان منطقهای آمریکا، واکنش نشان داده است. همچنین ایران عبورومرور از تنگه هرمز را محدود کرد و این اقدام، عملا صادرات انرژی و سایر نهادهها از این گذرگاه کلیدی را متوقف کرده است. پیامدهای این جنگ، علاوه بر تخریبهای گسترده در خاورمیانه، در سایر کشورهای جهان، از جمله آمریکا نیز حس میشود و میتواند تبعات گستردهای برای رئیسجمهور این کشور داشته باشد. با وجود آنکه ترامپ در کارزار انتخاباتی خود وعده «عدم آغاز جنگهای جدید» داده بود، دوره دوم ریاستجمهوری او با گسترش قابلتوجه عملیات نظامی در خارج از کشور همراه شده است.
از ژانویه ۲۰۲۵ که ترامپ برای دومین بار بر مسند ریاست جمهوری نشست، اقدامات نظامی ایالات متحده افزایش یافته و در این مدت، ارتش آمریکا دستکم در هفت کشور جهان، دست به عملیات نظامی زده است؛ از جمله حمله هوایی به کشتیهای مشکوک به قاچاق مواد مخدر و دستگیری مادورو در ونزوئلا. با این حال، جنگ ایران، با پایانی باز، گستردگی جغرافیایی و تغییر مستمر اهداف نظامی همراه است. ترامپ نیز تاکید کرده که جنگ با ایران ممکن است برای چهار تا پنج هفته به طول بینجامد و حتی میتواند بیش از این هم طول بکشد.
تشویش اذهان آمریکایی
به طور رایج، جنگ در آمریکا فاقد محبوبیت است؛ هرچند شکاف حزبی چشمگیری در این زمینه دیده میشود و اکثریت جمهوریخواهان از حمله ترامپ به ایران حمایت میکنند. اما نظرسنجیها آمار دقیقتری را از جنگطلبی آمریکاییها به نمایش میگذارند.
بر اساس نظرسنجی مشترک موسسه انپیآر، خبرگزاری پیبیاس و کالج ماریست که تا پنجمین روز جنگ انجام شد، ۵۶ درصد آمریکاییها با اقدام نظامی مخالف بودند. در این نظرسنجی، ۸۶ درصد دموکراتها مخالفت خود را اعلام کردند، درحالیکه ۸۴ درصد جمهوریخواهان از آن حمایت کردند.
نظرسنجیهای دیگر که بلافاصله پس از حملات اولیه انجام شد، نتایج مشابهی داشت. در نظرسنجی رویترز و ایپسوس، ۴۳ درصد آمریکاییها با جنگ مخالف و ۲۷ درصد موافق بودند و بسیاری نیز موضع مشخصی نداشتند. همچنین ۵۶ درصد معتقد بودند ترامپ به طور کلی از نیروهای نظامی بیش از حد استفاده کرده است. نظرسنجی سیانان نیز نشان داد ۵۹ درصد آمریکاییها با جنگ مخالفاند. واشنگتنپست نیز گزارش داد ۵۲ درصد با آن مخالفت کرده و ۹ درصد نیز اظهار بیاطلاعی کردهاند.
شلیک نااطمینانی در بازارها
بازار سهام آمریکا در طول هفته گذشته نوسان زیادی را تجربه کرده است. در این راستا، شاخص اساندپی ۵۰۰ پس از سقوط شدید روز سهشنبه بهطور کامل بازیابی شد، اما روز پنجشنبه بار دیگر کاهش یافت. این شاخص روز جمعه نیز در پی انتشار گزارشی ضعیفتر از بازار کار افت کرد و در مجموع زیان هفتگی آن به ۲ درصد رسید که بدترین عملکرد آن از اکتبر تاکنون محسوب میشود.برخی بخشها افت شدیدتری را تجربه کردند. سهام شرکتهای فعال در حوزه کالاهای مصرفی اساسی، یکی از بدترین عملکردها را داشتند. همچنین، جهش قیمت انرژی بازارهای مالی جهانی را تحت فشار قرار داده است. برخی کارشناسان بر این باورند که کاهش عرضه نهادههای کشاورزی، از جمله اوره و نیترات، به دلیل بستهشدن تنگه هرمز، میتواند در آینده به کاهش عرضه محصولات کشاورزی نیز منجر شود.
نوسانات قیمت انرژی
جنگ آمریکا با ایران سناریویی را رقم زده که تحلیلگران انرژی سالها درباره آن هشدار داده بودند؛ با شروع جنگ، امنیت تنگه هرمز تهدید شد و آبراه باریکی که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند تقریبا مسدود شد.
از آغاز درگیری، تردد در این تنگه به شدت کاهش یافته و قیمت نفت به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۳ رسیده است. حملات به تاسیسات مهم انرژی در منطقه نیز بر فشار قیمتها افزوده است؛ از جمله تعطیلی بزرگترین مجتمع تولید گاز طبیعی مایع در قطر و یکی از مهمترین پالایشگاههای نفت در عربستان سعودی.
در آمریکا، قیمت خردهفروشی بنزین روز جمعه به ۳ دلار و ۳۸ سنت در هر گالن رسید؛ رقمی که نسبت به آغاز جنگ ۱۳ درصد افزایش نشان میدهد و بر اساس دادههای شرکت «گسبادی» بالاترین سطح در دوره اول و دوم ریاستجمهوری ترامپ محسوب میشود. افزایش قیمت بنزین میتواند نارضایتی رایدهندگانی را که از هزینههای زندگی و تورم نگران هستند، در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر تشدید کند.
تاثیرات جنگ بر اقتصاد کلان
افزایش شدید قیمت انرژی در پی اختلال در حملونقل از طریق تنگه هرمز، نگرانیها درباره پیامدهای گسترده اقتصادی در سراسر جهان را افزایش داده است. برای اقتصادهای واردکننده نفت از جمله اروپا، انگلستان و ژاپن، افزایش قیمت انرژی به معنای فشار تورمی بیشتر است.
همین موضوع باعث شده بسیاری از سرمایهگذاران به دلار آمریکا، به عنوان یک دارایی امن، روی بیاورند؛ زیرا آمریکا که صادرکننده خالص نفت و گاز است، نسبت به افزایش قیمت جهانی انرژی آسیبپذیری کمتری دارد.با این حال، رشد تورم ناشی از افزایش قیمت بنزین برای مصرفکنندگان آمریکایی نگرانیها را درباره احتمال تعویق در کاهش نرخ بهره توسط فدرالرزرو افزایش داده است؛ زیرا در صورت رشد نرخ تورم، سیاستگذاران برای مهار آن باید نرخ بهره را افزایش دهند؛ اقدامی به هزینه وام را برای کسبوکارها افزایش میدهد. با این حال، پس از انتشار آمار ضعیف اشتغال در روز جمعه، انتظارات بازار اندکی از دیدگاه بدبینانه انقباضی فاصله گرفت.
