اخبار اقتصاد روزنامه شماره ۶۵۱۶

در حالی‌ که بحث سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی در ایران مطرح شده است، حتی با فرض لغو کامل تحریم‌ها، جذب سرمایه‌گذاری خارجی با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد بود؛ چراکه موانع اصلی محدود به تحریم‌ها نیستند. تجربه پس از برجام نشان داد، بازگشت به شبکه مالی جهانی پیچیده است و بانک‌های بزرگ به‌دلیل ریسک‌های حقوقی و سابقه جریمه‌های آمریکا، محتاط باقی می‌مانند. یکی از گره‌های مهم دیگر، وضعیت ایران در قبال استانداردهای FATF است؛ قرار داشتن در لیست سیاه این نهاد، هزینه همکاری بانکی را بالا می‌برد و حتی با رفع تحریم‌ها مانع تامین مالی پروژه‌های بزرگ می‌شود. ضعف‌های ساختاری نظام بانکی، از جمله کفایت سرمایه پایین و شفافیت ناکافی صورت‌های مالی، ریسک همکاری را افزایش می‌دهد. محدودیت‌های زیرساختی انرژی، فرسودگی تاسیسات و بی‌ثباتی اقتصاد کلان، شامل نوسانات ارزی و تورم بالا نیز سرمایه‌گذاری بلندمدت را نیز پرریسک می‌کند. در نتیجه، رفع تحریم تنها شرط لازم است؛ بدون اصلاحات نهادی، بانکی و اقتصادی شرط کافی برای ورود سرمایه خارجی فراهم نخواهد شد.

طبق داده‌های منتشر شده توسط بانک مرکزی، شبکه بانکی کشور در ده ماه نخست سال جاری ۸ هزار و ۴۹۲ همت تسهیلات پرداخت کرده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۴۵ درصد رشد یافته است. نکته قابل‌توجه آن است که از کل تسهیلات پرداخت شده تنها ۲۳ درصد به عنوان تسهیلات خرد (ارقام پایین تر از ۳۰۰‌میلیون تومان) پرداخت شده است. نسبت تسهیلات خرد به کل تسهیلات پرداخت شده، برای مدت مشابه دو سال گذشته بیش از ۲۵ درصد ثبت شده بود. این در حالی است که بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد در دوره‌های اقتصادی با تورم بالا که مصرف خانوار با مشکل مواجه می‌شود و از طرف دیگر نرخ نکول تسهیلات افزایش می‌یابد، بهتر است اولا، روند تسهیلات‌دهی سیستم بانکی محدود شود و دوم آن که، همان منابع محدود نیز برای تسهیلات با مبالغ پایین و خرد به مصرف‌کننده نهایی پرداخت شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد در شرایط تورم بالا بازپرداخت تسهیلات خرد نسبت به بازپرداخت مبالغ کلان (که عمدتا به اشخاص حقوقی و بنگاه‌ها داده می‌شود) با مشکل کمتری مواجه است. با توجه به رشد کم سابقه تسهیلات‌دهی در سال جاری و کاهش سهم تسهیلات خرد، بخش عمده تسهیلات پرداخت شده بیش از ۳۰۰‌میلیون تومان است که این موضوع می‌تواند به افزایش نرخ نکول در سیستم بانکی منجر شود.